SPK’nın fon tasfiyeleri sonrası gözler BES’e çevrildi. TSB Başkanı Ahmet Yaşar, emeklilik fonlarında likidite sorunu olmadığını ve sistemin sağlam yapısını vurguladı.
Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) geçen hafta aldığı kararla 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonu tasfiye edildi. Bu fonların katılma payları Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda (TEFAS) işlem görüyordu. Gelişmelerin ardından emeklilik fonlarında risk olup olmadığı ve BES katılımcılarının birikimlerine yansıması merak konusu oldu.
Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Başkanı Ahmet Yaşar, sermaye piyasalarındaki gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirtti. Yatırım fonları ile emeklilik yatırım fonlarının farklı yapılar olduğunu vurgulayan Yaşar, emeklilik fonlarının güçlü koruma mekanizmalarına sahip olduğunu söyledi. Bugüne kadar emeklilik fonlarında herhangi bir likidite sorunu yaşanmadığını belirten Yaşar, bunun BES’in uzun vadeli tasarruf sistemi olarak sağlamlığını gösterdiğini ifade etti.
Emeklilik fonlarının kurucularının emeklilik şirketleri olduğunu hatırlatan Yaşar, 18 milyonu aşan BES katılımcısının birikimlerinin profesyonel portföy yönetim şirketlerince yönetildiğini belirtti. Yaklaşık 400 emeklilik fonunun 353’ünün banka sahibi portföy yönetim şirketlerince yönetildiğini ekledi. Bu durumun BES katılımcıları açısından aceleci karar almayı gerektirecek bir tablo oluşturmadığını söyledi.
Piyasalardaki dalgalanmanın emeklilik yatırım fonlarına etkisinin sınırlı ve kısa süreli kaldığını gözlemlediklerini aktaran Yaşar, bunun başlıca nedeninin BES fonlarının farklı varlık sınıflarına yayılan çeşitlendirilmiş portföy yapısı olduğunu vurguladı. Borsa İstanbul’daki kısa vadeli dalgalanmalara rağmen emeklilik yatırım fonlarında kalıcı bir olumsuz etki görülmediğini belirtti. Fon büyüklüklerinde kısa sürede yeniden artış kaydedildiğini söyledi.
SPK tarafından tasfiye edilen yatırım fonları içinde en büyük payın serbest fon türünde olduğunu dile getiren Yaşar, BES fonlarında bu tür fonların bulunmadığını belirtti. BES katılımcılarında olağan dışı bir davranış veya sistemden ayrılma talebi oluşmadığını gözlemlediklerini aktardı. Piyasa dalgalanmalarının hisse senedi ağırlıklı fonlarda kısa vadeli getirileri etkileyebileceğini ancak BES’in uzun vadeli yapısının farklı bir tablo çizdiğini ifade etti.
Takasbank verilerine göre, 21 Eylül itibarıyla emeklilik yatırım fonlarının başlıca varlık grupları dağılımında kıymetli madenler yüzde 38, hisse senedi yüzde 16, kamu borçlanma araçları yüzde 14, fon katılma payları/ters repo ve repo işlemleri yüzde 6, diğer alternatif yatırım araçları ise yüzde 20 paya sahip. Bu dengeli dağılımın borsa dalgalanmalarının toplam fon büyüklüğüne zarar vermesini engellediğini söyledi. Katılımcıların kısa vadeli piyasa hareketleri yerine risk profillerini ve uzun vadeli tasarruf hedeflerini dikkate almalarının daha doğru olacağını belirtti.
BES fonlarına yönelik denetim mekanizmalarının önemine dikkat çeken Yaşar, BES’i diğer yatırım fonlarından ayıran en önemli unsurun güçlü ve çok katmanlı gözetim yapısı olduğunu söyledi. SPK ve Takasbank’ın yanı sıra Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) ve Emeklilik Gözetim Merkezinin (EGM) de sistemin gözetiminde rol aldığını anlattı. Sektörün uzun uğraşları sonucu devreye alınan Fon Gözetim Platformu’nun, fonların izlenebilirliğini artırarak olası hata ve suistimallerin erken tespitine katkı sağladığını belirtti.
Yaşar, BES’in temel gücünü uzun vadeli tasarruf disiplini, genişleyen fon çeşitliliği ve devlet katkısı olarak sıraladı. Yatırım fonlarının toplu para ile fon alımı ağırlıklı yapısına karşın, BES’in uzun vadeli ve düzenli katkı payı ödemeleriyle büyümesinin sistemi piyasa riskleri karşısında farklılaştıran önemli unsurlardan biri olduğunu söyledi. Emeklilik yatırım fonlarının sıkı gözetimle katılımcılara farklı risk ve getiri tercihlerine göre yatırım yapma imkanı sunduğunu ekledi. Fon çeşitliliğinin artmasıyla katılımcıların birikimlerini daha etkin yönetebildiğini belirtti. Yüzde 20 devlet katkısının da BES’in uzun vadeli tasarruf avantajını pekiştirdiğini ifade etti.
BES’in uzun vadeli bir tasarruf sistemi olduğunu vurgulayan Yaşar, günlük piyasa hareketleri karşısında sistemin sağlamlığı, güçlü gözetim mekanizmaları ve uzun vadeli yapısının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Mevcut verilerin BES’te sistemik bir sorun veya likidite problemi olmadığını gösterdiğini belirtti. Katılımcıların tasarruflarını güvenle büyütebilecekleri güçlü bir sistemin geliştirilmeye devam edeceğini ifade etti.
EGM verilerine göre, 21 Eylül itibarıyla BES ve OKS’de toplam fon büyüklüğü 2 trilyon 621 milyar 854,9 milyon liraya, toplam katılımcı sayısı ise 18 milyon 278 bin 778’e ulaştı.
